1-7 Nisan Kanser Haftası Basın Bildirisi

Tüm dünyada ve ülkemizde 1-7 Nisan tarihleri, toplumda kanser farkındalığını artırmak ve erken tanının hayat kurtarıcı gücünü vurgulamak amacıyla Kanser Haftası olarak değerlendirilmektedir. Bu değerli hafta, sadece tehlikeye dikkat çekmek için değil; bilimsel gelişmelerin, yeni tedavi seçeneklerinin ve erken tanı yöntemlerinin bize sunduğu umudu paylaşmak için de önemli bir fırsattır.

Kanserin Küresel ve Ulusal Boyutu

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 2022 yılı verilerine göre, dünya çapında 19,9 milyon yeni kanser vakası tespit edilmiş ve ne yazık ki yaklaşık 10 milyon kişi kansere bağlı nedenlerle hayatını kaybetmiştir. Öngörüler, dünya genelinde 75 yaşına kadar her 5 kişiden birinin kansere yakalanacağını ve her 10 kişiden birinin bu hastalık sebebiyle yaşamını yitireceğini göstermektedir.

Türkiye’de de kanser, en önemli halk sağlığı sorunlarından biri olmaya devam etmektedir. TÜİK’in 2024 yılı verilerine göre kanser, tüm ölüm nedenleri arasında %16,3’lük oranla ikinci sırada yer almaktadır. Hastalığa bağlı ölümlerin dağılımı incelendiğinde tablo şu şekildedir:

• %29: Akciğer ve torasik sistem kanserleri
• %8: Kolon kanseri
• %7,8: Hematolojik kanserler

Bu istatistikler; özellikle tütün kullanımı, obezite, fiziksel hareketsizlik ve çevresel faktörlerin kanser yükünde ne denli belirleyici olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Türkiye’nin En Büyük Kanser Yükü: Akciğer Kanseri

Akciğer kanseri, ülkemizde hem en sık görülen hem de en çok ölüme neden olan kanser türüdür. Çoğu zaman geç evrede belirti verdiği için hastalık tanısı ileri aşamalarda konulabilmektedir. Ancak umut verici olan gerçek şudur: Akciğer kanseri büyük ölçüde önlenebilir bir hastalıktır.

Tütün ve tütün ürünleri, bu kanser türünün tartışmasız en büyük risk faktörüdür. Sigara içen bir bireyin akciğer kanserine yakalanma riski, içmeyenlere kıyasla 20 kata kadar artmaktadır. Pasif içicilik dahi bu riski belirgin şekilde yükseltmektedir. Bu nedenle tütünle mücadele, yalnızca bireysel bir sağlık tercihi değil; toplum sağlığını korumaya yönelik atılması gereken en güçlü adımdır. Sigara bırakma polikliniklerinden destek almak ve çevremizi bilinçlendirmek, akciğer kanseri yükünü azaltmada kritik bir rol oynamaktadır.

Kanserlerin Üçte Biri Önlenebilir

Günlük yaşam alışkanlıklarımızda yapacağımız küçük değişiklikler, kanser riskinde büyük bir fark yaratabilir. Kanser riskini azaltan en etkili adımlar şunlardır.

• Tütün ve tütün ürünlerinden uzak durmak,
• Düzenli fiziksel aktivite yapmak ve sağlıklı kiloyu korumak,
• Sebze ve meyve ağırlıklı beslenmek,
• Alkol tüketimini sınırlamak,
• Güneşin zararlı etkilerinden korunmak,
• Koruyucu etkisi kanıtlanmış HPV ve Hepatit B aşılarını yaptırmak.

Erken Tanı En Güçlü Silahımızdır

Türkiye’de ücretsiz olarak sunulan tarama programları sayesinde meme, rahim ağzı ve kolorektal kanserlerde erken tanı oranları sevindirici şekilde artmaktadır. Hayat kurtaran, tamamen ücretsiz ve kolay ulaşılabilir olan bu ulusal tarama standartlarımız şunlardır:

• 40–69 yaş arası kadınlar: İki yılda bir mamografi,
• 30–65 yaş arası kadınlar: Beş yılda bir HPV-DNA testi,
• 50–70 yaş arası bireyler: İki yılda bir gaitada gizli kan testi ve on yılda bir kolonoskopi.
• Akciğer Kanseri Taraması: 50-80 yaş arasında olan ve uzun süre sigara içmiş (veya bırakmış) yüksek riskli bireylerde, düşük doz toraks bilgisayarlı tomografisi ile yapılan yıllık akciğer taramaları, hastalığın erken tanısını ve tam iyileşme (küratif) sağlayan tedavi şansını mümkün kılmaktadır.

Birlikte Daha Güçlüyüz

2026 yılı Kanser Haftası için küresel olarak belirlenen tema "Eşsizlikle Birleşmiş"tir. Kanser tanı ve tedavi sürecinde her insanın yaşamı, deneyimi ve mücadelesi tamamen kendine özgü ve benzersizdir. Ancak bu zorlu mücadeleden, yalnızca dayanışmayla bütünleşerek ve güçlenerek çıkabiliriz.

Kanserle mücadelede hiç kimse yalnız değildir. Birbirimize destek oldukça, doğru bilgiyi paylaştıkça, tarama programlarına düzenli olarak katıldıkça ve sağlıklı bir yaşam tarzını benimsedikçe, toplum olarak çok daha güçlü ve sağlıklı bir geleceğe ilerlemek umuduyla.

TÜSAD Akciğer Kanseri Çalışma Grubu